Print Friendly

Praca – niezbędnik

praca-w-szwecji-20

Kto ma największe szanse na zatrudnienie?

Norwegia należy do najbogatszych krajów na świecie. Przez wiele lat bezrobocie w Norwegii należało do najniższych w Europie. W sierpniu 2012 r. bez pracy pozostawało zaledwie 2,6 proc. mieszkańców! Mimo kryzysu w Europie, w Norwegii pracy przybywa dzięki rządowym inwestycjom w przemysł naftowy. W związku z tym najbardziej poszukiwani są specjaliści w zakresie inżynierii budowlanej oraz informatyki. Osoby, które posiadają wysokie kwalifikacje mogą liczyć na pomoc norweskich instytucji w znalezieniu pracy.

Także pracownicy medyczni mogą z nadzieją szukać pracy w Norwegii. Zazwyczaj wymagana jest od nich znajomość przynajmniej języka angielskiego.

Ale nie tylko pracownicy umysłowi znajdą pracę w Norwegii. Dużo pracy jest w przemyśle rybnym, stoczniowym oraz w turystyce. Obecnie znad Wisły „ściąga się” pracowników praktycznie wszystkich zawodów: kierowców, pracowników przetwórni, przedszkolanki, magazynierów, fryzjerki, księgowych, masażystki, kosmetyczki, zbrojarzy, mechaników, kucharzy czy nawet stewardesy.

Zarobki

Zarobki w Norwegii należą do najwyższych w Europie i stale rosną. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w Norwegii wynosi: mężczyźni – 39 300 NOK (ok. 22 000 zł), kobiety – 33 400 NOK (ok. 18 500 zł) – dane za 2010 rok.

Na zarobki powyżej 50 000 NOK miesięcznie liczyć mogą inżynierowie, górnicy, pracownicy na platformach wiertniczych, informatycy, lekarze. Ale nawet przy prostych pracach zarobki są kilkakrotnie wyższe niż w Polsce. Można przy nich zarobić ok. 20 000 – 30 000 NOK miesięcznie.

W Norwegii nie obowiązują minimalne stawki wynagrodzenia. Wynagrodzenie ustalane jest pomiędzy pracownikiem a pracodawcą. W budownictwie i przemyśle stoczniowym obowiązują umowy zbiorowe gwarantujące minimalne zarobki – na początku 2012 r. stawka za godzinę dla pracowników wykwalifikowanych nie mogła być niższa niż 159 NOK, a dla niewykwalifikowanych – 143 NOK. Aby korzystać z prawa ustalonego w umowie zbiorowej, trzeba być członkiem organizacji zrzeszającej pracowników.

Stałe pensje z reguły wypłacane są co miesiąc. W niektórych fabrykach obowiązuje płaca akordowa. W przypadku zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin zwyczajowo stosuje się wynagrodzenie godzinowe. Przy każdej wypłacie pracodawca musi przekazać pracownikowi rozliczenie pensji (lønnsslipp), w którym znajduje się informacja o wysokości przychodu brutto i potrąceniach.

Jako nadgodziny traktowany jest czas pracy wykonywanej na tym samym stanowisku wykraczający poza 9 godzin dziennie lub 40 godzin tygodniowo. Za nadgodziny przypadające w porze dziennej pracodawca musi dopłacić pracownikowi co najmniej 40 proc. normalnego wynagrodzenia.

Jeżeli pracodawca nie chce wypłacić wynagrodzenia należy wysłać do niego list pocztą poleconą z żądaniem wypłaty należności. Jeżeli to nie pomoże, trzeba zwrócić się do sądu arbitrażowego. Informacji na temat postępowania w takich przypadkach udziela Inspekcja Pracy (Arbeidstilsynet).

www.arbeidstilsynet.no/artikkel.html?tid=92397 – Norwegian Labour Inspection Authority (Norweska Inspekcja Pracy), informacja o warunkach pracy i płacy w Norwegii (w języku polskim).

Warunki pracy

Czas pracy:

  • tydzień pracy: 40 godzin
  • maks. liczba nadgodzin w ciągu siedmiu dni: 10 godzin
  • maks. liczba nadgodzin w ciągu 4 kolejnych tygodni: 25 godzin
  • maks. liczba nadgodzin w ciągu 52 tygodni: 200 godzin
  • osoby, które pracują na różne zmiany lub w weekendy, mogą żądać 36- lub 38-godzinnego tygodnia pracy.

Urlop:

Urlop wypoczynkowy
Pracownikowi przysługuje prawo do 21 dni urlopu w roku. Większość pracowników ma jednak prawo do 25 dni urlopu. Osobom powyżej 60 roku życia przysługuje prawo do dodatkowego tygodnia urlopu wypoczynkowego. Prawo do świadczenia urlopowego  (feriepenger) mają osoby, które pracowały w poprzednim roku kalendarzowym. Osobie, która nie pracowała w poprzednim roku kalendarzowym przysługuje prawo do urlopu bezpłatnego.

Wysokość świadczenia urlopowego zależy od wysokości wynagrodzenia w roku poprzednim i wynosi:

  • 10,2% dla wszystkich pracowników
  • 12,5% dla osób powyżej 60 roku życia
  • 12% dla osób objętych postanowieniami układów zbiorowych przyznających piąty tydzień urlopu
  • 14,3% dla osób powyżej 60 roku życia objętych postanowieniami układów zbiorowych przyznających piąty tydzień urlopu

W okresie od 1 czerwca do 30 września każdy ma prawo do wzięcia 3 tygodni urlopu bez przerw.

Jeżeli umowa o pracę zostanie rozwiązana, to zarobione wynagrodzenie urlopowe jest wypłacane pracownikowi wraz z ostatnią wypłatą.

Podatki:

W Norwegii pracownicy płacą podatek liniowy w wysokości 28 proc. dochodu. Kwota podatku potrącana jest z wynagrodzenia pracownika. Wszystkie osoby pracujące w Norwegii muszą posiadać kartę podatkową.

Kartę podatkową wystawia urząd podatkowy (Skatteetaten). Aby ją otrzymać weź ze sobą:

  • podanie o kartę podatkową. Wypełnij formularz RF-1209 („Søknad om skattekort for utenlanske borgere” – Podanie o kartę podatkową dla pracowników zagranicznych) i weź go z sobą do urzędu podatkowego.
  • ważny paszport lub inny dowód tożsamości
  • umowę o pracę lub pisemne potwierdzenie zatrudnienia
  • norweski numer personalny lub D-nummer (jeśli został wydany)

Część pierwszą karty podatkowej (Del 1) oddaj głównemu pracodawcy. W przypadku zmiany pracy pracodawca musi zwrócić Ci kartę podatkową z podpisem, abyś mógł dostarczyć ją nowemu pracodawcy. Część druga (Del 2) przeznaczona jest dla ewentualnych pracodawców pobocznych. Część trzecią (Del 3) zachowaj dla siebie.

Co rok powinieneś złożyć podanie o nową kartę podatkową. Karta podatkowa ważna jest cały rok dochodowy (rok kalendarzowy). Jeżeli pracujesz w Norwegii np. od 1. listopada do 30. marca roku następnego, to najpierw otrzymasz kartę podatkową na listopad i grudzień, a później otrzymasz nową kartę podatkową na styczeń, luty i marzec.

Jeżeli podejmiesz pracę bez karty podatkowej, pracodawca potrąci 50 proc. wynagrodzenia tytułem podatku. Zazwyczaj jest to kwota wyższa od tej, jaka zostałby potrącona na podstawie karty podatkowej, a nadpłata zostanie zwrócona Ci w następnym roku.

Ostateczne ustalenie wysokości podatku następuje po zakończeniu roku dochodowego. Ewentualna nadpłata podatku zostanie zwrócona po rozpatrzeniu Twojego zeznania podatkowego i obliczeniu podatku.

Podatnicy klasyfikowani są w dwóch kategoriach:

  • Klasa 1 obejmuje osoby o wolnym stanie cywilnym i większość małżeństw, w których oboje małżonkowie mają źródło przychodu
  • Klasa 2 obejmuje rodziców samotnie wychowujących dzieci i małżeństwa, w których tylko jedno z małżonków ma źródło przychodu

Osobom czasowo mieszkającym w Norwegii może przysługiwać standardowe zwolnienie od podatku w wysokości 10 proc.. Oznacza to, że przed naliczeniem stopy podatkowej potrąca się 10 proc. od kwoty zarobków brutto. Zwolnienie ma zastosowanie tylko do osób przebywających w Norwegii krócej niż dwa lata. O prawo do zwolnienia zapytaj przy ubieganiu się o kartę podatkową.

www.mmkonsult24.com – doradztwo podatkowe i urzędowe prowadzone przez Polaków w Norwegii

Zasiłek dla bezrobotnych:

Zasiłek dla bezrobotnych należy się w przypadku:

  • utraty pracy
  • redukcji godzin pracy o co najmniej 50 proc.
  • tymczasowego zwolnienia grupowego (permittering),

W przypadku utraty pracy należy niezwłocznie zgłosić się do lokalnego urzędu pracy (NAV) i złożyć wniosek o zasiłek (dagpenger). Bezrobotny musi zarejestrować się w biurze pośrednictwa pracy, jako osoba poszukująca pracy i zdolna do pracy oraz przyjąć każdą oferowaną pracę.

Wysokość zasiłku dla bezrobotnych i okres, przez jaki można go otrzymywać uzależnione są od wysokości wcześniejszego dochodu.

Szczegółowe informacje na temat zasad przyznawania zasiłku dla bezrobotnych znajdziesz na stronie: http://www.nav.no/Polski

Prawo pracy:

Prawa i obowiązki pracowników i pracodawców określa Ustawa o środowisku i warunkach pracy. Celem ustawy jest ochrona pracowników przed urazami fizycznymi i psychicznymi, oraz zapewnienie właściwych, bezpiecznych i zdrowych warunków pracy dla całego personelu. Tekst ustawy został przetłumaczony na język angielski i można ją znaleźć na witrynie internetowej Państwowej Inspekcji Pracy (Arbeidstilsynet).

W razie kłopotów w pracy pierwszym krokiem jest rozmowa z przełożonymi. Jeżeli to nie odniesie skutku należy skontaktować się osobą odpowiedzialną za zapewnienie bezpieczeństwa i dobrego środowiska pracy (verneombudet), mężem zaufania załogi (tillitsvalgt) lub związkiem zawodowym. Na końcu pozostaje kontakt z PIP.

www.arbeidstilsynet.no – strona Państwowej Inspekcji Pracy

Związki zawodowe:

Członkostwo w związkach zawodowych jest dobrowolne i dość powszechne:

  • Landsorganisasjonen i Norge (LO) – największa konfederacja związków zawodowych
  • UNIO – druga co do liczebności konfederacją związków zawodowych,  ma wielu członków w sektorze edukacji, pielęgniarstwa i policji
  • Akademikerne – członkami są organizacje pracownicze zrzeszające osoby z wyższym  wykształceniem
  • Yrkesorganisasjonenes Fellesforbund (YS) – konfederacja, w skład której  wchodzą 23 federacje z różnych sektorów zatrudnienia

Jak zwiększyć swoje szanse na znalezienie pracy w Szwecji
– co warto zrobić jeszcze w Polsce

Szukanie pracy warto rozpocząć jeszcze w Polsce. W tym celu skorzystaj z pomocy ogólnoeuropejskiej sieci EURES (Europejskie Służby Zatrudnienia), które prowadzi bazę wolnych miejsc pracy, także w Norwegii. Informacje te można znaleźć w miejscowych urzędach pracy lub na stronie http://eures.europa.eu.

Informacji na temat wolnych miejsc pracy warto poszukać także w norweskiej bazie prowadzonej przez urząd pracy NAV pod adresem www.nav.no. Można tutaj wyszukiwać ogłoszenia o wolnych stanowiskach pracy, zarejestrować swój życiorys (CV) oraz zarejestrować stałe poszukiwanie ofert pracy na określonych stanowiskach – jednak usługi te wymagają posługiwania się językiem norweskim.

Znajomość języka norweskiego, przynajmniej w stopniu podstawowym, zawsze będzie zwiększała Twoje szanse na zatrudnienie. Kursy językowe organizowane są przez prywatne szkoły w wielu miastach. Można także skorzystać z nauki przez Internet. Jeżeli znasz język angielski to w Norwegii na pewno sobie poradzisz – Norwegowie doskonale posługują się językiem angielskim. Zatem znajomość tego języka początkowo może być wystarczająca. Znajomość języków jest znacznie mniej istotna w przypadku ubiegania się o pracę fizyczną. W tym wypadku najważniejsze są umiejętności.

Aplikować o stanowiska pracy w Norwegii możesz także przez Internet, wysyłając do pracodawców CV oraz podanie o pracę.

CV – Curriculum Vitae

Zaleca się, aby życiorys miał objętość jednej strony. Nie dołączaj swojego zdjęcia. CV powinno zawierać rzetelne informacje, mieć czytelny układ i czcionkę. Wykształcenie, kursy i doświadczenie zawodowe zawrzyj w kolejności od najnowszych do najdawniejszych.

Twój życiorys powinien zawierać następujące punkty:

  • dane osobowe – imię, nazwisko, adres, numer telefonu i adres e-mail
  • wykształcenie – najlepiej określić norweski odpowiednik stopnia naukowego/egzaminu
  • doświadczenie zawodowe – opis każdej pracy, bardzo ważne dla norweskich pracodawców
  • dodatkowe kompetencje – znajomość języków w mowie i piśmie, obsługi komputera itd.
  • zainteresowania
  • referencje – koniecznie wymień przynajmniej dwie osoby polecające z obecnego lub byłego miejsca pracy, podaj ich imiona i nazwiska, zajmowane stanowiska, numery telefonów (dobrze, by wymienione osoby znały język angielski lub dowolny język skandynawski)
  • niektórzy pracodawcy oczekują dołączenia do CV świadectw wykształcenia i pracy.

Podanie o pracę

Podanie, napisane na komputerze, nie powinno być dłuższe niż jedna strona:

  • napisz, dlaczego starasz się o tę posadę
  • przekonaj pracodawcę, że spełniasz stawiane przez niego wymagania
  • wyjaśnij, dlaczego chcesz przeprowadzić się do Norwegii

Szukanie pracy

Jeżeli nie masz pracy zacznij jej szukanie od zarejestrowania się w bazie NAV jako osoba poszukująca zatrudnienia. Rejestracji można dokonać osobiście lub przez Internet na stronie www.nav.no. Biura NAV zapewniają oferty pracy, dostęp do komputerów, Internetu, telefonu, faksu i fotokopiarek.

Pracy możnesz szukać także z pomocą prywatnych agencji pośrednictwa pracy. Znajdziesz je na stronie www.gulesider.no (w polu wyszukiwania należy wpisać hasło „vikarbyrå”).

Innym sposobem jest szukanie ogłoszeń w prasie. W niedzielnym wydaniu największej norweskiej gazety Aftenposten znajdziesz zbiorcze zestawienie ogłoszeń z mijającego tygodnia.

Tak, jak w Polsce, w Norwegii działa nieoficjalny system rekomendacji. Pracodawcy najchętniej przyjmują osoby z polecenia. O wiele łatwiej znaleźć pracę poprzez kontakty – rodzinę, znajomych. Fakt poświadczenia umiejętności nie tylko na papierze, ale przez osobę znaną pracodawcy ma niebagatelne znaczenie, taka osoba staje się po prostu bardziej wiarygodna.

Nostryfikacja zawodów

Niektóre zawody wymagają uzyskania zezwolenia na ich wykonywanie na terenie Norwegii. Dotyczy to m.in. takich zawodów jak: instruktorzy jazdy, lekarze, fizykoterapeuci, audytorzy, księgowi, prawnicy, maklerzy, zarządcy nieruchomości.

Samozatrudnienie

W Norwegii każdy może założyć działalność na własny rachunek – selvstendig næringsdrivende firma. Warunkiem koniecznym jest posiadanie norweskiego adresu, ale nie trzeba być rezydentem w Norwegii.

Jeżeli Twoja firma zatrudnia więcej niż 5 pracowników na głównych stanowiskach (tzn. pracujących ponad 20 godz. tygodniowo) lub prowadzi handel towarami kupowanymi w celu dalszej ich sprzedaży, musisz zarejestrować ją w centralnym rejestrze przedsiębiorstw Brønnøysund.

Wiele osób rozpoczyna działalność jako przedsiębiorstwo jednoosobowe, jednak wraz z rozwojem firmy decydują się na zmianę formy prawnej na AS (odpowiednik polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością).

Rodzaje organizacji gospodarczych w Norwegii

  • spółka AS (Alksjeselskap) – prywatna spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (odpowiednik polskiej spółki z o.o.)
  • spółka ASA – (allmennaksjeselska) publiczna spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (odpowiednik polskiej spółki akcyjnej)
  • ANS – ansvarlig selskap -spółki z nieograniczoną odpowiedzialnością (odpowiedzialność solidarna)
  • DA – delt ansvar – spółki z nieograniczoną odpowiedzialnością (odpowiedzialność kolektywna – każdy z właścicieli odpowiada proporcjonalnie do swojego wkładu)
  • filial – oddział firmy zagranicznej
  • selvstendig næringsdrivende firma – działalność na własny rachunek.

Umowa o pracę

Zarówno w przypadku posady stałej, jak i tymczasowej, pracownikowi przysługuje prawo do pisemnej umowy o pracę. Przed przyjęciem do pracy na etat, pracownik jest zazwyczaj zatrudniany na okres próbny, który wynosi maks. sześć miesięcy.

Umowa o pracę powinna zawierać następujące informacje:

a) dane identyfikacyjne stron
b) miejsce pracy – jeżeli nie istnieje stałe ani główne miejsce pracy, w umowie muszą się znaleźć informacje o tym, że pracownik będzie pracował w różnych miejscach oraz adres firmy lub ewentualnie miejsce zamieszkania pracodawcy
c) opis wykonywanej pracy bądź stanowisko pracownika
d) termin rozpoczęcia pracy
e) okres zatrudnienia
f) prawo pracownika do urlopu i świadczenia urlopowego oraz zasady ustalania terminu urlopu
g) terminy wypowiedzenia
h) wynagrodzenie, dodatki i inne świadczenia, które nie wchodzą w skład wynagrodzenia, np. składki emerytalne, zwrot kosztów wyżywienia lub wynagrodzenie za pracę w nocy, sposób i termin wypłaty wynagrodzenia
j) dobowa i tygodniowa norma czasu pracy oraz jego rozkład
k) długość przerw
l) ustalenia dotyczące szczególnego systemu czasu pracy
m) informacje o umowach zbiorowych, które regulują stosunek pracy

Wzór standardowej umowy o pracę – www.arbeidstilsynet.no/binfil/download2.php?tid=92403

Praca wakacyjna

Ogłoszenia o pracy wakacyjnej pojawiają się już w lutym. Oferty publikowane w Internecie:

Źródła:

http://www.regiopraca.pl/portal/rynek-pracy/wiadomosci/juz-nie-na-wyspy-tylko-do-norwegii-srednio-zarobisz-187-tys-zl

Broszura „Poznaj warunki życia i pracy w Norwegii” http://www.eures.praca.gov.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=51&Itemid=102

Informacje o Norwegii http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/pl/

Praca w Norwegii: http://www.eurodesk.pl/node/155

Najbardziej pożądane zawody w krajach Unii Europejskiej cz. 2: http://www.twojaeuropa.pl/3313/najbardziej-pozadane-zawody-w-krajach-unii-europejskiej-cz-2

http://www.amb-norwegia.pl

Broszura „Życie i praca w Norwegii” (http://www.nav.no/Polski/_attachment/805360438)

http://praca.wp.pl/title,W-tym-kraju-dobrze-placa-i-wciaz-szukaja-pracownikow,wid,14356776,wiadomosc-poradnik-zagranica.html

http://makro.pb.pl/2573889,97802,norwegia-lekiem-na-kryzys