Print Friendly

System zabezpieczeń społecznych w Norwegii – niezbędnik

15 lutego 2013 , Autor: Maciej Orłowski

Norwegia uważana jest ze jedno z najbardziej opiekuńczych państw na świecie. Nie bez powodu. Jeśli planujecie pracę w tym kraju, koniecznie przeczytajcie o przysługujących Wam ubezpieczeniach społecznych.

W Norwegii żyje się najdostatniej i najlepiej – tak wynikało z opublikowanego przez trzema laty raportu ONZ. Zestawienie Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) opracowane zostało na podstawie danych z 2007 r., obejmujących PKB na głowę mieszkańca, wykształcenie i średnią długość życia. Wyniki nie powinny zaskakiwać – w roku opublikowania raportu całkowite nakłady na system ubezpieczeń społecznych w Norwegii wyniosły ponad 289 mld NOK (koron norweskich, mniej więcej 0,5 złotego), co odpowiada 12,4% PKB tego kraju.

Wysoki standard życia przyciąga emigrantów. W 2009 r. wśród 36 530 Europejczyków decydujących się na przyjazd i osiedlenie w Norwegii najliczniejszą grupę stanowili Polacy – 10 451 osób.

Ubezpieczeń społecznych w Norwegii jest bardzo wiele, jednak sposób ich pozyskiwania i wyliczania bywa czasem skomplikowany. Poniżej prezentujemy najważniejsze z nich, wraz z niezbędnymi informacjami na ich temat:

iStock_000015416476Small

1) świadczenia pieniężne w przypadku choroby oraz nieobecności w pracy:

  • zasiłek chorobowy (sykepenger);
  • świadczenia z tytułu nieobecności w pracy, spowodowanej opieką nad chorym dzieckiem;
  • świadczenia z tytułu nieobecności w pracy, spowodowanej opieką nad dzieckiem hospitalizowanym.

2) świadczenia rodzinne i opiekuńcze:

  • urlop macierzyński/tacierzyński;
  • zasiłek rodzicielski (foreldrepenger);
  • zasiłek rodzinny (barnetrygd);
  • zasiłek opiekuńczy (kontantstøtte);
  • świadczenia dla rodziców samotnie wychowujących dzieci.

3) świadczenia dla bezrobotnych (dagpenger).
4) opieka przedszkolna;
5) podsumowanie.

Świadczenia pieniężne w przypadku choroby oraz nieobecności w pracy:

Zasiłek chorobowy (sykepenger):

Prawo do zasiłku mają osoby, spełniające następujące warunki:

  • są niezdolne do pracy z powodu choroby, udokumentowanej za pomocą zaświadczenia lekarskiego/zwolnienia lekarskiego;
  • ich roczny dochód wynosi co najmniej 0,5 tzw. kwoty bazowej G, czyli podstawowej sumy ubezpieczenia społecznego. Wartość bazowa G (od: grunnbeløp) ustalana jest corocznie w maju przez Parlament Norweski. Obecnie wynosi ona 82 122 NOK, czyli ok. 11 210 euro;
  • przepracowały w Norwegii co najmniej 4 tygodnie (w przypadku obywateli innych krajów wlicza się również okres pracy w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego, do którego należy też Polska).

Zasady rozliczenia zasiłku chorobowego:

  • wysokość zasiłku chorobowego ustala się na podstawie dochodów uzyskanych w ciągu ostatnich czterech tygodni przed datą rozpoczęcia niezdolności do pracy, zgodnie ze zwolnieniem lekarskim;
  • wysokość zasiłku chorobowego nie może ona przekraczać sześciokrotnej sumy kwoty bazowej G;
  • świadczenie wynosi 100% podstawowej pensji i jest płacone od pierwszego dnia choroby, maksymalnie przez okres 260 dni roboczych (52 tygodni);
  • przez pierwsze 16 dni choroby zasiłek chorobowy wypłaca pracodawca (tzw. okres pracodawcy: arbeidsgiverperiode), następnie wypłatę zasiłku przejmuje Norweski Urząd Prac i Spraw Społecznych (NAV).

UWAGA: Osoby prowadzące samodzielną działalność gospodarczą nie mogą pobierać zasiłku chorobowego za pierwsze 16 dni nieobecności w pracy z powodu choroby. Otrzymują natomiast zasiłek wypłacany przez NAV, ale w wysokości 65% podstawowej pensji. Istnieje możliwość otrzymywania świadczenia chorobowego od pierwszego dnia nieobecności w pracy (w wysokości 65%) oraz 100% świadczenia w okresie wypłaty przez NAV, jeśli ubezpieczony prowadzący własną działalność wpłaca dobrowolnie wyższą składkę na ubezpieczenie społeczne.

Świadczenia z tytułu nieobecności w pracy, spowodowanej opieką nad chorym dzieckiem:

Gdy nieobecność pracownika w pracy spowodowana jest opieką nad chorym dzieckiem w domu:

  • świadczenie przysługuje osobie opiekującej się dzieckiem, które nie ukończyło 12 roku życia;
  • świadczenie jest wypłacane przez maksymalnie 10 dni w roku kalendarzowym (lub 15 dni, gdy opieka dotyczy więcej niż jednego dziecka);
  • dla samotnych rodziców okres wypłaty zasiłku może być wydłużony do 20 dni w roku kalendarzowym (do 30 dla więcej niż jednego dziecka);
  • wysokość świadczenia odpowiada wysokości zasiłku chorobowego pracownika;
  • przez 10 dni świadczenie wypłaca pracodawca. Jeśli okres pobierania świadczenia jest dłuższy, obowiązek nadal spoczywa na pracodawcy, natomiast otrzyma on zwrot kosztów z NAV.

Gdy nieobecność pracownika w pracy spowodowana jest opieką nad chorym dzieckiem hospitalizowanym:

  • świadczenia przysługują rodzicom od 8 dnia pobytu dziecka w szpitalu;
  • zazwyczaj przysługuje osobie opiekującej się dzieckiem, które nie ukończyło 12 roku życia. Jednak w przypadku opieki nad hospitalizowanym dzieckiem niepełnosprawnym oraz przewlekle chorym, granica wieku podniesiona zostaje do 18 roku życia. Nie ma granicy wieku dla dzieci umysłowo chorych;
  • jeśli dziecko wymaga stałej opieki po wyjściu ze szpitala, rodzice mają prawo do świadczenia również za ten okres;
  • rodzice mogą otrzymać rekompensatę za nieobecność w pracy, spowodowaną koniecznością uczestniczenia w kursach i szkoleniach, przygotowujących do opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym lub przewlekle chorym;
  • wysokość świadczenia odpowiada wysokości zasiłku chorobowego pracownika;
  • wszystkie świadczenia dla rodziców, opiekujących się hospitalizowanym dzieckiem, wypłaca NAV

Świadczenia rodzinne i opiekuńcze:

Urlop macierzyński/tacierzyński:

  • urlop macierzyński/tacierzyński przysługuje wszystkim rodzicom, którzy wykonywali pracę za wynagrodzeniem przez 6 z 10 miesięcy przed rozpoczęciem płatnego urlopu (przy czym dochód rodzica w skali rocznej musi wynosić przynajmniej połowę kwoty zasadniczej G);
  • urlop dotyczy również rodziców, którzy adoptowali dziecko poniżej 15 roku życia;
  • rodzicom przysługuje 46 tygodni płatnego w 100% urlopu macierzyńskiego/ tacierzyńskiego, lub 56 tygodni urlopu płatnego w 80%;
  • 3 tygodnie przed porodem i 6 tygodni po porodzie zarezerwowanych jest dla matki, zaś 10 tygodni z całego urlopu zarezerwowanych jest dla ojca. Jeśli ojciec go nie wykorzysta, urlop przepada.

Zasiłek rodzicielski (foreldrepenger):

  • zasiłek rodzicielski przysługuje wszystkim rodzicom, którzy wykonywali pracę za wynagrodzeniem przez 6 z 10 miesięcy przed rozpoczęciem płatnego urlopu (przy czym dochód rodzica w skali rocznej musi wynosić przynajmniej połowę kwoty zasadniczej G);
  • wysokość zasiłku odpowiada pensji, jaką otrzymałby rodzic, idąc na urlop;
  • zasiłek rodzicielski dotyczy również rodziców, którzy adoptowali dziecko poniżej 15 roku życia.

UWAGA: ubezpieczeni, którzy nie nabyli uprawnień do zasiłku rodzicielskiego, mogą ubiegać się o jednorazowe zryczałtowane świadczenie rodzicielskie (w 2009 i 2010 r. wynosiło ono 35 263 NOK).

Zasiłek rodzinny (barnetrygd):

  • zasiłek rodzicielski służy częściowemu pokryciu kosztów, związanych z posiadaniem dzieci;
  • zasiłek przysługuje od miesiąca po urodzeniu dziecka lub od miesiąca po dacie przyjazdu ubezpieczonego z dzieckiem do Norwegii;
  • jeśli kobieta urodziła w Norwegii, zasiłek z reguły przyznawany jest automatycznie;
  • zasiłek rodzinny przysługuje do miesiąca przed ukończeniem przez dziecko 18 lat (w 2009 r. wynosił on 970 NOK miesięcznie na jedno dziecko).

Zasiłek opiekuńczy (kontantstøtte):

  • przyznawany jest za opiekę nad dzieckiem w wieku od 1 roku do 3 lat oraz za opiekę nad dzieckiem przysposobionym, które nie zaczęło jeszcze chodzić do szkoły (maksymalnie przez 23 miesiące od ukończenia przez dziecko 1 roku życia);
  • przysługuje pod warunkiem, że dziecko nie korzysta z państwowego przedszkola w pełnym wymiarze godzin (33 godziny tygodniowo lub dłużej);
  • jeżeli pobyt dziecka w przedszkolu jest krótszy, przyznawany jest zasiłek częściowy, według zróżnicowanych stawek;
  • wysokość świadczenia zależy od liczby godzin pracy w tygodniu (w 2010 roku maksymalna kwota wynosiła 3303 NOK miesięcznie).

Świadczenia dla rodziców samotnie wychowujących dzieci:

  • samotni rodzice mają prawo do zasiłku rodzinnego na jedno dziecko więcej, niż faktycznie posiadają;
  • konkubenci, którzy mają razem dzieci lub mieszkają razem przez co najmniej 12 z ostatnich 18 miesięcy, nie są uprawnieni do dodatkowego zasiłku;
  • rodzice samotnie wychowujący dzieci w wieku od 1 do lat 3 mogą się starać o dodatkowe świadczenie w wysokości 660 NOK miesięcznie (småbarnstillegg). Jest to dodatek wypłacany dla rodzica, bez względu na liczbę posiadanych dzieci. Mogą się o niego ubiegać jedynie osoby pobierające zasiłek dla osób czasowo niezdolnych do podjęcia pracy zarobkowej w pełnym wymiarze godzin, ze względu na konieczność opieki nad małym dzieckiem.

Świadczenia dla bezrobotnych (dagpenger)

Zasiłek dla bezrobotnych ma za zadanie częściowo zastąpić utracony zarobek z pracy oraz stymulować do poszukiwania i utrzymania pracy.

Aby osoba otrzymała zasiłek, musi:

  • zarejestrować się jako poszukująca pracy pod adresem internetowym www.nav.no lub stawiając się osobiście w miejscowym biurze NAV;
  • wypełnić formularz wniosku o zasiłek dla bezrobotnych i złożyć wszystkie niezbędne dokumenty razem z formularzem wniosku do miejscowego biura NAV (można pobrać go ze strony www.nav.no, także w języku polskim);
  • dostarczyć formularz PD U1/SED U002, wydany w kraju/krajach, gdzie osoba pracowała, potwierdzający wszystkie stosunki pracy na przestrzeni ostatnich 3 lat kalendarzowych. Formularz wypełniają władze danego kraju/krajów i służy on jako załącznik do wniosku o zasiłek.
  • udokumentować, że przepracowała w Norwegii co najmniej jeden dzień i że utrata pracy nie nastąpiła z jej winy.

Główne warunki otrzymania zasiłku dla bezrobotnych:

  • czas pracy starającego się o zasiłek został zredukowany o co najmniej 50%;
  • wypłacony zarobek z pracy wynosił co najmniej 123 183 NOK w ubiegłym roku, lub co najmniej 237 648 NOK w przeciągu 3 ostatnich lat (wszelkie inne zasiłki wliczane są w zarobek);
  • osoba jest zarejestrowana w biurze pośrednictwa pracy jako poszukująca pracy, podejmuje się każdej oferowanej jej pracy i przesyła karty meldunkowe co 14 dni;
  • osoba mieszka lub przebywa w Norwegii;
  • osoba nie jest uczniem szkoły lub studentem.

UWAGA: o zasiłek mogą starać się także osoby tymczasowo zwolnione przez pracodawcę całkowicie lub częściowo, zakładające własną działalność gospodarczą lub bezrobotne z powodu upadłości.

Osoba może otrzymać częściowy (ograniczony) zasiłek dla bezrobotnych jeżeli:

  • jest częściowo bezrobotna i pracuje w wymiarze 50% ustalonego normalnego czasu pracy lub mniej. Wypłacany zasiłek jest wówczas zredukowany proporcjonalnie do liczby przepracowanych godzin w okresie meldunkowym;
  • jest częściowo na zwolnieniu lekarskim;
  • otrzymuje częściową emeryturę/inne świadczenia.

Wysokość zasiłku:

  • podstawa obliczenia zasiłku dla bezrobotnych obejmuje zarobek z pracy i ewentualne świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych, wypłacone w ostatnim roku kalendarzowym lub średnią za 3 ostatnie lata przed złożeniem wniosku o zasiłek dla bezrobotnych;
  • dzienna stopa procentowa wyliczania zasiłku to 0,24% i jest wypłacana 5 dni w tygodniu. Oznacza to, że w ciągu roku można otrzymać ok. 62,4 % zasiłku wyliczonego z podstawy naliczenia;
  • dodatkowo przysługuje 17 NOK dziennie na każde dziecko poniżej 18 roku życia, będące na utrzymaniu osoby pobierającej zasiłek.

Jak długo można otrzymywać zasiłek dla bezrobotnych?

  • długość okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych zależy od wysokości zarobków z pracy w poprzednim roku kalendarzowym lub przeciętnej wysokości zarobków w 3 ostatnich latach kalendarzowych przed złożeniem wniosku o zasiłek dla bezrobotnych;
  • zasiłek dla bezrobotnych można pobierać przez 104 tygodni przy zarobkach wynoszących co najmniej 164 244 NOK (tj. co najmniej 2 razy wyższych od kwoty zasadniczej G);
  • zasiłek dla bezrobotnych można pobierać przez 52 tygodni przy zarobkach niższych niż 164 244 NOK (2 razy kwota zasadnicza G) , ale wyższych niż 82 122 NOK (kwota zasadnicza G).

Opieka przedszkolna

Przedszkole to oferta dobrowolna, gdzie dziecko może przebywać, podczas gdy rodzice są w pracy. Oferta ta jest płatna.

Organizacja przedszkola:

  • przedszkola dzielą się na 9-godzinne przedszkola całodzienne (heldagsbarnehage), mające za zadanie głównie opiekę nad dziećmi, oraz przedszkola 5-godzinne (kortidtsbarnehage), realizujące zadania czysto pedagogiczne;
  • opłata miesięczna za miejsce w dziennym przedszkolu miejskim wynosi około 4 000 NOK. Istnieje możliwość uzyskania rabatów dla rodzeństwa, chodzącego do tego samego przedszkola;
  • przedszkole otwarte jest od poniedziałku do piątku w godzinach od 7.30 do 17.00;
  • do przedszkola mogą chodzić dzieci w wieku od 1 do 6 lat. Grupy dziecięce są mieszane, co znaczy, że nie ma podziału według wieku;
  • liczba dzieci w grupach przedszkolnych wynosi około 18-20 dzieci;
  • personel przedszkola tworzą: dyrektor przedszkola (styren), obecny w każdej grupie pedagog z wykształceniem, niezbędnym do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym (pedagogik lider go to assistenter) oraz dwie asystentki;
  • budynek przedszkolny swoim wyglądem przypomina dom. Położony jest w środowisku naturalnym w sąsiedztwie ze szkołą podstawową. Wewnątrz są pokoje w których przebywają dzieci oraz kuchnia i łazienka przypominające wyglądem dom;
  • dzieci maja do wyboru możliwości zabawy w poszczególnych pokojach, np. w pokoju z klockami, pokoju z poduszkami, w kąciku dla lalek itp.;
  • plac zabaw wypełniony jest urządzeniami, które stwarzają dziecku możliwości rozwoju fizycznego oraz komfortowy pobyt na świeżym powietrzu;
  • dzieci przebywają co najmniej dwie godziny dziennie na świeżym powietrzu bez względu na pogodę, dlatego tez niezwykle ważna jest odpowiednia odzież wierzchnia, przystosowana do każdej pory roku i związanej z nią pogody;
  • dzieci przynoszą ze sobą do przedszkola śniadanko (matpakke) które spożywają w trakcie wspólnych posiłków. Do tego każde dziecko przynosi ze sobą jeden owoc lub warzywo (ew. jogurt) dziennie, które są następnie zbierane na wspólną tacę i dzielone między dzieci. Dzieci dostają także do picia mleko. Niektóre przedszkola organizują własne posiłki. Rodzice płacą za mleko i wspólne posiłki około 50 NOK na miesiąc.

Podsumowanie

Ubezpieczenia społeczne w Norwegii są bardzo liczne i dotyczą rozmaitych dziedzin życia. Świadczenia pieniężne w przypadku choroby zapewniają pracownikom poczucie bezpieczeństwa i szybszy powrót do zdrowia. Dzięki bardzo długiemu urlopowi macierzyńsko-tacierzyńskiemu (nawet rok płatnego urlopu!), powszechności przedszkoli oraz długotrwałym i licznym świadczeniom rodzinnym (trzy zasiłki na utrzymanie dzieci!) Norwegia może pochwalić się jednym z najwyższych przyrostów naturalnych w Europie. Z kolei wysokie świadczenia dla bezrobotnych przy ich stymulującym charakterze powodują, że w Norwegii takie zjawisko jak bieda nie istnieje, a bezrobocie utrzymuje się na minimalnym poziomie (w sierpniu 2012 roku wynosiło tylko 2,6 proc.). To wszystko sprawia, że Polacy masowo wyjeżdżają do Norwegii w poszukiwaniu pracy.

fot.: iStock

pracawnorwegii.pl

Posts